Bir Fransız olan Henri Fayol (1841-1925), 1841 yılında İstanbul’da doğmuştur. Bütün çalışma hayatını Fransa’da, büyük bir maden şirketi olan Compaigne de Commentry-Fourchambeau-Decazeville’de yöneticilik yaparak geçirmiştir.  Batmış bir maden şirketini kurtararak ülkenin en başarılı şirketlerinden birisi yapınca ülkesinde bir kahramana dönüşmüştür. Fayol’un icadı olan Fayolizm ile Fransa’daki üretim süreçleri derin bir dönüşüm geçirmiştir.

Fayol, 19 yaşında Saint Etienne Maden Yüksek Okulunu bitirmiş ve çalışma hayatının tamamını geçireceği Commentary Fourchambault kömür işletmesine girmiştir. Burada 1888 yılında genel müdürlüğe getirilmiş ve 1918 yılına kadar bu görevi başarıyla devam ettirmiştir.

Fayol’un başarısı, genel müdürlüğe getirildiği yıl iflas etmek üzere olan işletmeyi kurtarması ve örnek hale getirmesinde saklıdır. İşletmede gördüğü hataları ve eksikleri gidermiş ve başarıyı yakalamıştır. Buradaki tecrübelerini genelleştirerek yönetim konusuna önemli bilgiler kazandırmıştır. Yönetim konusundaki bilgilerini, verdiği seminerler ve yayımladığı makalelerle diğer insanlara aktarmıştır.

Amerika’da Frederick Winslow Taylor tarafından yönetimde elde edilen başarı, Fayol tarafından Fransa’da elde edilmiştir. Bununla birlikte Fayol ile Taylor’un yaklaşım tarzlarının birbirinin zıttı olduğunu da belirtmek gerekir. Şirketi aşağıdan yukarıya doğru inceleyen Taylor’un aksine olarak Fayol’un yaklaşımı yukarıdan aşağı doğrudur. Fayol, işletmeye -kendisi de bir yönetici olduğu için- üst yöneticinin bakışı ile yaklaşmıştır.

Yönetimin bir süreç olduğunu ilk defa dile getiren kişi olan Fayol, yönetimin sorumluluğunu beş bölüme ayırmıştır. Bunlar; planlama, örgütleme, emir verme, eşgüdümleme ve denetleme’dir. Yöneticilikteki tecrübeleri sonucunda başarılı bir yönetim için bu beş bölümün altında yer alacak şekilde 14 ilke belirlemiştir. Bunlar da; İşbölümü, Yetki – sorumluluk, Disiplin, Komuta birliği, Amaç birliği, Örgütün amaçlarının üstünlüğü, Uygun ödeme, Merkezileşme, Hiyerarşi, Düzen, Hakkaniyet, Personel kararlılığı, İnisiyatif ve Birlik duygusu’dur.

Fayol, yöneticiliğin evrensel bilgilerle her alanda geçerli bir “bilim” olduğunu ve insanlara öğretilebileceğini söylemiştir. Okullarda yöneticiliğin eğitiminin verilmesi gerektiğini ilk kez Fayol ifade etmiştir. Fayol’un yazmış olduğu Genel ve Endüstriyel Yönetim kitabı İngilizceye çevrilmeden önce Fransa dışında çok az tanınmaktadır. Fakat bundan sonra etkisi hızlı bir şekilde, 1993 yılında yapılan bir oylamada tüm zamanların en popüler yönetim yazarı seçilecek kadar, yayılmıştır.

Yararlanılan Kaynaklar

Fayol, H. (2012). Genel ve endüstriyel yönetim, (Çev.: M. A. Çalıkoğlu). Ankara: Adres Yayınları.

Hindle, T. (2014). Yönetimde çığır açan fikirler ve gurular (Çev.: Ümit Şensoy). İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.

https://www.business.com/articles/management-theory-of-henri-fayol/