Sürü psikolojisi, Bandwagon Effect tabiri olarak ilk kez 1848’de Amerika’da politik sistem için kullanıldı. Psikolojik bilimi içinde ise sürü psikolojisi bir yığın oluşan kuralların zamanla bir grup insan arasında yayılmaya başlamasını kapsar. İnsanlar sorgulamadan bu kurallara uyarlar. Bu da sürü psikolojisini ortaya çıkarır. Bandwagon Effect tabiri “bando arabası etkisi” anlamına gelir. Bir sürü kitlenin bir anda inandığı şeyleri kabul etmesi ile gelişen bir olaydır. Bu da zamanla grup üyelerinin karar alma mekanizmasına da etki eder. Fikir ve inançları etkiler. Genelde genç nesil bu dürtü ile çok karşılaşır. Özellikle ergenlik döneminde bir gruba ait olma dürtüsü ile sürü psikolojisine kapılır. Korunmasız oldukları için sürü psikolojisinden kurtulmaları imkansızdır.

Popülerlik ve Sürü Psikolojisi

Popüler olanı izlemek için bir araya gelip etkileşime girerler. Bu durum birçok insanın doğasının bir gereğidir. Başarılı insan her zaman etrafına güven verir. Onun başarısına sığınan ve popülerliğinden faydalanmak isteyenler ise burada sürü psikolojisini devreye koyarlar. Politikada bu durum genelde bir siyasi hareket etrafında meydana gelir. Siyasi hareketi her ne olursa olsun sorgulamadan kabul eden bir grup insan sürü psikolojisi etkisini yansıtır.

Korku ve Sürü Psikolojisi

Aynı şekilde korku da sürü psikolojisiyle ilgili bir durumdur. İnsanın topluluğa uyması ve yalnız kalmak istememesi onu bu dürtü içine iter. İnsan zihni korkularla dolu olmasaydı eğer o zaman daha berrak ve net şeylere yönelirdi. Ancak korku birçok şeyi engeller. Kararlarınız mantıklı değilse burada yatan temel sebep gözünüz kapalı bir şekilde birilerini takip ediyor olmanızdır. Sürü psikolojisi içinde olan bir insan çoğunlukla düşüncesinin yanlış olduğunu bilse bile yine de onu takip etmekten vaz geçmez. Çünkü sarıldığı tek şey bu dürtüdür. Korkusunu bu dürtüyle örmek ister.

Sürü Psikolojisinin Zararı

Sürü psikolojisinin insan üzerinde belli zararları vardır. Ancak koşullar göz önüne alındığı zaman bu zararlar çoğunlukla fark edilmez. Örneğin belli bir ırka karşı nefret dolu söylemler yayılmaya başlansa hemen kabul görüp suç işlenir. Bunun nedeni ise insanın olayın içini bilmeden gözü kapalı bir şekilde söylenenlere inanmasıdır. Bu da yine sürü psikolojisiyle ilgili bir durumdur.

Diğerlerine Bağımlılık Durumu

Sürü psikolojisi karar verme mekanizmasında devreye girerek bir bağımlılık etkisi ortaya çıkarır. Birilerine bağımlı bir şekilde yaşayan insan tüm yaşamı boyunca bu bağımlılığı sorgulamadan o insan ne verdiyse ondan aynı bilgiyi sorgulamadan alır. Üstelik burada yapılan bir sorgulama sürü psikolojisini değiştirebilir. Ancak genelde bağımlılık daha baskın olduğu için bu süreç negatif yönde ilerler. Özellikle küçük çocuklar bu durumla sık sık karşı karşıya kalır. Küçük bir çocuğa ne verseniz onu alır. Özellikle ebeveynlerden aldığı tüm bilgiler onun gözünde doğrudur ve ona uymak zorundadır. Bu da sürü psikolojisini destekler.

Sürü psikolojisi insan hayatında her zaman ve her yerde var olan bir durumdur. Çoğunluğa uyma ve göze batmama durumu bunu öne çıkarmaktadır. Üstelik dışlanma korkusu da devreye girdiği zaman insan sürü psikolojisi içinde bulur kendini. Alınan kararın ne kadarının doğru olduğu burada önemli değildir. Sadece uyulması gereken bir kural vardır ve ona uyulmak zorundadır. Bu da kişiyi topluma karşı belli bir mekanizma içine hapsedilme durumu ile karşı karşıya bırakır. Kişi baskın gelebilirse bu durumu yıkabilir fakat baskın gelmediği zaman duruma itaat edip kabullenme koşulu ön plana çıkar. Böylece sürü psikolojisi toplum içinde kendine yer edinerek güçlü bir mekanizmaya dönüşür.

Yararlanılan Kaynaklar

Can, L. (2017). Sosyal medya pazarlaması kanalı olarak Instagram da algılanan sürü davranışı ve satın alma niyeti. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (59), 208-220.

Freud, S. (2017). Kitle psikolojisi ve ego analizi. (E. Yıldırım, Çev.) İstanbul: Oda Yayınları.

Libet, B. (2009). Mind time: The temporal factor in consciousness. London: Harvard University Press.

Medetoğlu, B., & Saldanlı, A. (2019). Sürü davranışının hisse senedi fiyat hareketliliğine etkisi: BİST 100 örneği. İşletme Araştırmaları Dergisi Journal Of Busıness Research-Turk, 11(2), 1191-1204

Surowiecki, J. (2009). Kitlelerin bilgeliği (O. Deniztekin, Çev.). İstanbul: Varlık Yayınları.